Από το 2006 μέχρι σήμερα η μετάφραση αυτού του βιβλίου (Το Τάο του Αρκούδου και η Τε του Μικρού Γουρουνιού) κοιμάται στο συρτάρι μου. Στο μεταξύ ο συγγραφέας, Benjammin Hoff (http://www.benjaminhoffauthor.com/), απαρνήθηκε τη συγγραφή και τον εκδοτικό χώρο για λόγους ευνόητους όπως διαπιστώνετε κι εσείς από τις αναρτήσεις σε αυτό το blog...
Πρόλογος
«Τι γράφεις εκεί;» ρώτησε ο Αρκούδος σκαρφαλώνοντας στο γραφείο.
«Το Τάο του Αρκούδου», αποκρίθηκα.
«Το ποιο του Αρκούδου;» ρώτησε ο Αρκούδος μουντζουρώνοντας μια από τις λέξεις που μόλις είχα γράψει.
«Το Τάο του Αρκούδου», είπα απομακρύνοντας την πατούσα του με το μολύβι μου.
«Πιο πολύ μοιάζει με το ω! του Αρκούδου», είπε ο Αρκούδος τρίβοντας την πατούσα του.
«Ε, λοιπόν, δεν είναι», ανταπάντησα με θράσος.
«Για τι πράγμα μιλάει;» ρώτησε ο Αρκούδος σκύβοντας μπροστά και μουντζουρώνοντας ακόμη μια λέξη.
«Πώς να παραμένεις χαρούμενος και ήρεμος κάτω απ’ όλες τις συνθήκες!» φώναξα.
«Εσύ το διάβασες;» ρώτησε ο Αρκούδος.
Αυτό έγινε μετά από την κουβέντα που είχαμε για τους Σπουδαίους Διδασκάλους Σοφίας και αυτό που έλεγε κάποτε ένας τύπος, ότι όλοι αυτοί κατάγονται από την Ανατολή ενώ εγώ έλεγα ότι αυτό δεν ισχύει για όλους, όμως αυτός δεν σταματούσε, όπως και αυτή η πρόταση επίσης, δεν έδινε καμία σημασία, και τότε αποφάσισα να διαβάσω ένα απόσπασμα από τη Σοφία της Δύσης, για να αποδείξω ότι ο κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος από το μισό του:
«Όταν ξυπνάς το πρωί, Αρκούδε», είπε τελικά το Γουρουνάκι, «ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι;»
«Τι έχει για πρωινό;» είπε ο Αρκούδος. «Εσύ τι σκέφτεσαι, Γουρουνάκι;»
«Εγώ σκέφτομαι, τι συναρπαστικό θα γίνει σήμερα;»
Ο Αρκούδος έγνεψε σκεφτικά.
«Το ίδιο είναι», είπε.
«Τι είναι αυτό;» ρώτησε ο Άπιστος.
«Σοφία από τον Δυτικό Ταοϊσμό», είπα.
«Ακούγεται σαν τον Γουίνι τον Αρκούδο», είπε.
«Είναι», είπα.
«Αυτό δεν είναι Ταοϊσμός», είπε.
«Ω, ναι, είναι», είπα εγώ.
«Όχι, δεν είναι».
«Για πες μου τότε τι είναι;» είπα.
«Είναι αυτό το κοντοστούπικο αρκουδάκι που περιφέρεται κάνοντας ανόητες ερωτήσεις, σκαρώνει τραγουδάκια και περνάει ένα σωρό περιπέτειες χωρίς ποτέ να βάζει μυαλό και να χάνει την απλοϊκή ευτυχία του. Αυτό είναι».
«Το ίδιο είναι».
Και τότε μου ήρθε η ιδέα: να γράψω ένα βιβλίο που να εξηγεί τις αρχές του Ταοϊσμού μέσα από τον Γουίνι τον Αρκούδο και παράλληλα να εξηγεί τον Γουίνι τον Αρκούδο μέσα από τις αρχές του Ταοϊσμού.
Όταν οι λόγιοι ενημερώθηκαν για τις προθέσεις μου, αναφώνησαν «Παράλογο!» και άλλα τέτοια. Άλλοι είπαν ότι είναι ό,τι πιο βλακώδες άκουσαν ποτέ και ότι μάλλον δεν είμαι στα καλά μου. Κάποιοι είπαν είναι καλή ιδέα, αλλά πολύ δύσκολη. «Και από πού λες να ξεκινήσεις;» ρώτησαν. Έχουμε και λέμε, όπως λέει και ένα παλιό Ταοϊστικό ρητό: «Το ταξίδι των χιλίων μιλίων ξεκινάει μ’ ένα βήμα».
Οπότε λέω να ξεκινήσω από την αρχή…
Το ποιο του Αρκούδου;
«Βλέπεις, Αρκούδε», είπα, «υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν ξέρουν τι είναι ο Ταοϊσμός».
«Ναι, ε;» είπε ο Αρκούδος ανοιγοκλείνοντας τα μάτια του.
«Και σ’ αυτό το κεφάλαιο λέω να εξηγήσουμε λίγα πράγματα».
«Α, κατάλαβα», είπε ο Αρκούδος.
«Και ο πιο εύκολος τρόπος για να το κάνουμε αυτό είναι να πάμε στην Κίνα για μια στιγμή».
«Τι;» έκανε ο Αρκούδος γουρλώνοντας τα μάτια του με έκπληξη. «Τώρα αμέσως;»
«Ναι, τώρα. Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να καθίσουμε άνετα και να χαλαρώσουμε και να 'μαστε εκεί».
«Α, κατάλαβα», είπε ο Αρκούδος.
Ας φανταστούμε ότι περπατάμε σ’ ένα στενό δρομάκι, σε μια μεγάλη πόλη της Κίνας και συναντάμε ένα μικρό μαγαζάκι που πουλάει κλασικούς πίνακες ζωγραφικής, τυλιγμένους σε ρολά. Μπαίνουμε μέσα και ζητάμε να μας δείξουν κάτι αλληγορικό — κάτι χιουμοριστικό, ίσως, αλλά με κάποια δόση Διαχρονικού Νοήματος. Ο μαγαζάτορας χαμογελάει. «Έχω αυτό που ζητάτε», μας λέει. «Ένα αντίγραφο από τους Δοκιμαστές Ξυδιού!» Μας οδηγεί στο μεγάλο τραπέζι όπου ξετυλίγει το ρολό και το τοποθετεί μπροστά μας για να το εξετάσουμε. «Με συγχωρείτε ένα λεπτό — επιστρέφω αμέσως», λέει και χάνεται στο πίσω μέρος του μαγαζιού αφήνοντάς μας μόνους με τη ζωγραφιά.
Παρ' ότι αυτό που βλέπουμε είναι μια σχετικά καινούρια έκδοση, γνωρίζουμε ότι ο αυθεντικός πίνακας χρονολογείται πολλά χρόνια πριν, άγνωστο πότε ακριβώς. Μέχρι σήμερα, όμως, το θέμα του πίνακα έχει γίνει αρκετά διάσημο.
Βλέπουμε τρεις άντρες να στέκονται γύρω από ένα βαρέλι μούστο. Έχουν βουτήξει το δάχτυλο τους μέσα στο ξύδι και το δοκιμάζουν. Η έκφραση στο πρόσωπο του κάθε άντρα μαρτυράει την προσωπική του αντίδραση. Από τη στιγμή που ο πίνακας είναι αλληγορικός, πρέπει να καταλάβουμε ότι αυτοί δεν είναι κοινοί δοκιμαστές ξυδιού, αλλά, αντίθετα, οι εκπρόσωποι των «Τριών Διδασκαλιών» της Κίνας, και ότι το ξύδι που δοκιμάζουν αναπαριστά την Ουσία της Ζωής. Οι τρεις δάσκαλοι είναι ο Κ’ουνγκ Φου-τζου (Κομφούκιος), o Βούδας και ο Λάο-τζου, συγγραφέας του αρχαιότερου βιβλίου που υπάρχει σχετικά με τον Ταοϊσμό. Ο πρώτος έχει μια ξινή έκφραση στο πρόσωπο του, ο δεύτερος δείχνει να έχει πικραθεί και ο τρίτος χαμογελάει.
Για τον Κ’ουνγκ Φου-τζου (kung foodsuh) η ζωή ήταν κομμάτι ξινή. Πίστευε ότι το παρόν δεν ακολουθεί το παρελθόν και ότι η επίγεια διακυβέρνηση των ανθρώπων είναι σε δυσαρμονία με τον Τρόπο του Ουρανού, τη διακυβέρνηση του σύμπαντος. Επομένως, τόνισε τον σεβασμό προς τους Προγόνους, καθώς επίσης και προς τα αρχαία τελετουργικά όπου ο αυτοκράτορας, ο Υιός του Ουρανού, λειτουργούσε ως ενδιάμεσος ανάμεσα στον απεριόριστο ουρανό και την περιορισμένη γη. Στον Κομφουκιανισμό, η αυλική μουσική με τα ακριβή μέτρα, τα καθορισμένα βήματα, οι δράσεις και οι φράσεις, όλα συντέλεσαν σ’ ένα άκρως περίπλοκο σύστημα τελετουργικών που το καθένα χρησιμοποιούνταν για έναν συγκεκριμένο σκοπό σε συγκεκριμένες περιστάσεις. Μια παροιμία καταγράφηκε για τον Κ’ουνγκ Φου-τζου: «Αν το χαλάκι δεν είναι ίσιο, ο Δάσκαλος δεν κάθεται». Από αυτό και μόνο καταλαβαίνουμε κάπως την έκταση που έπαιρναν τα πράγματα επί Κομφούκιου.
Για τον Βούδα, τη δεύτερη μορφή στον πίνακα, η ζωή στη γη είναι πικρή, γεμάτη προσκόλληση και επιθυμίες που οδηγούν στη δυστυχία. Ο κόσμος θεωρείται ένας περιστρεφόμενος τροχός πόνου για όλα τα όντα. Για να βρει την ειρήνη ο Βουδιστής, κρίνει απαραίτητο να υπερβεί «τον κόσμο της σκόνης» και να φτάσει τη Νιρβάνα, κυριολεκτικά την κατάσταση «νηνεμίας». Παρότι η αισιόδοξη, κατά βάση, στάση των Κινέζων άλλαξε σημαντικά τον Βουδισμό, όπως αυτός κατέφτασε από τη γενέτειρα του την Ινδία, ο πιστός Βουδιστής συχνά διαπιστώνει ότι ο δρόμος προς τη Νιρβάνα διακόπτεται από τον ίδιο ακριβώς αυτό πικρό άνεμο της καθημερινής ύπαρξης.
Για τον Λάο-τζου (laodsuh), ο καθένας μπορεί να βρει, ανά πάσα στιγμή, την αρμονία που εξαρχής υπάρχει φυσιολογικά μεταξύ ουρανού και γης, σίγουρα όχι όμως ακολουθώντας τους κανόνες των Κομφουκιανιστών. Όπως δήλωσε στο Tao Te Ching (dao deh jeeng) που έγραψε, το «Το Βιβλίο της Αρετής του Τάο», η γη είναι στην ουσία η αντανάκλαση του ουρανού και υπόκειται στους ίδιους νόμους — όχι στους νόμους του ανθρώπου. Αυτοί οι νόμοι επηρεάζουν όχι μόνο την περιστροφή των μακρινών πλανητών, αλλά και τις δραστηριότητες των πουλιών στο δάσος και των ψαριών στη θάλασσα. Σύμφωνα με τον Λάο-τζου, όσο πιο πολύ ο άνθρωπος παρεμβαίνει στη φυσική ισορροπία που παράγουν και κυβερνούν οι συμπαντικοί νόμοι, τόσο πιο πολύ υποχωρεί η ισορροπία. Όσο μεγαλύτερη η πίεση, τόσο περισσότερα τα προβλήματα. Βαρύ ή ελαφρύ, υγρό ή ξηρό, γρήγορο ή ρυθμικό, όλα ήδη έχουν τη δική τους έμφυτη φύση, την οποία δεν μπορούμε να βιάσουμε χωρίς να προκαλέσουμε δυσκολίες. Όταν υποβάλλονται ακαθόριστοι και αυθαίρετοι νόμοι από έξω, η πάλη είναι αναπόφευκτη. Μόνο τότε η ζωή γίνεται ξινή.
Για τον Λάο-τζου, ο κόσμος δεν είναι αυτός που στήνει παγίδες, αλλά αυτός που διδάσκει πολύτιμα μαθήματα. Πρέπει να μάθουμε τα μαθήματα του, όπως και να ακολουθούμε τους νόμους του, και τότε όλα βαίνουν καλώς. Σε αντίθεση με την απομάκρυνση από τον «κόσμο της σκόνης», ο Λάο-τζου συμβούλευε τους άλλους να «συμμετέχουν στη σκόνη του κόσμου». Αυτό που είδε να λειτουργεί πίσω απ’ όλα, σε ουρανό και γη, το ονόμασε Τάo (dao), «ο Τρόπος». Μια βασική αρχή στη διδασκαλία του Λάο-τζου είναι ότι αυτός ο Τρόπος του Σύμπαντος δεν περιγράφεται επαρκώς με λέξεις και ότι θα ήταν προσβλητικό, τόσο για την απεριόριστη δύναμη του, όσο και για την ευφυΐα του ανθρώπινου νου, να γίνει κάτι τέτοιο. Τη φύση του, ωστόσο, μπορούμε να τη συλλάβουμε, και όσοι ενδιαφέρονται πολύ γι’ αυτόν, και για την ίδια τη ζωή, που είναι αδιαχώριστη από αυτόν, τον κατανοούν καλύτερα.
Στους αιώνες, οι κλασικές διδασκαλίες του Λάο-τζου αναπτύχθηκαν και διαιρέθηκαν σε φιλοσοφικές, μοναστικές και λαϊκές θρησκευτικές μορφές. Όλες αυτές συμπηκνώνονται κάτω από τον γενικό τίτλο "Ταοϊσμός". Αλλά ο Ταοϊσμός που μας απασχολεί βασικά εδώ είναι απλά ο ιδιαίτερος εκείνος τρόπος που εκτιμούμε, μαθαίνουμε και εργαζόμαστε με οτιδήποτε συμβαίνει στην καθημερινότητα. Η Ταοϊστική άποψη λέει ότι το φυσικό αποτέλεσμα αυτού του αρμονικού τρόπου ζωής είναι η ευτυχία. Μπορείτε να πείτε ότι η χαρούμενη γαλήνη είναι το πλέον αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό της Ταοϊστικής προσωπικότητας, ενώ η λεπτή αίσθηση χιούμορ είναι εμφανής ακόμη και στα πιο βαθυστόχαστα Ταοϊστικά κείμενα, όπως είναι το 2.500 χρόνων Tao Te Ching. Στα κείμενα του δεύτερου σπουδαίου συγγραφέα του Ταοϊσμού, του Τζουάνγκ-τζου (juangdsuh), το ήρεμο γέλιο μοιάζει να αναβλύζει ατέρμονα σαν το νερό στην πηγή.
«Και τι έχει να κάνει αυτό με το ξύδι;» ρώτησε ο Αρκούδος.
«Νομίζω το εξήγησα αυτό», είπα.
«Δεν νομίζω», είπε ο Αρκούδος.
«Καλά, λοιπόν, θα το εξηγήσω τώρα».
«Ωραία», είπε ο Αρκούδος.
Γιατί χαμογελάει ο Λάο-τζου στον πίνακα; Στο κάτω κάτω, τούτο το ξύδι που αναπαριστά τη ζωή, σίγουρα πρέπει να έχει δυσάρεστη γεύση, όπως δηλώνει η έκφραση που έχουνε στο πρόσωπο τους οι άλλοι δύο άντρες. Αλλά μέσα από την αρμονική εργασία με τις συνθήκες της ζωής, η Ταοϊστική κατανόηση μεταμορφώνει σε θετικό ό,τι οι άλλοι μπορεί να εκλαμβάνουν ως αρνητικό. Σύμφωνα με την Ταοϊστική άποψη, η ξινίλα και η πικρίλα πηγάζουν από τον παρεμβατικό και αχάριστο νου. Η ίδια η ζωή είναι γλυκιά, όταν την κατανοούμε και τη χρησιμοποιούμε γι’ αυτό που πράγματι είναι. Αυτό είναι το μήνυμα των Δοκιμαστών του Ξυδιού.
«Γλυκιά; Εννοείς σαν το μέλι;» ρώτησε ο Αρκούδος.
«Ε, όχι και τόσο γλυκιά», είπα. «Ας μην υπερβάλλουμε».
«Είμαστε ακόμη στην Κίνα;» ρώτησε ο Αρκούδος με προσοχή.
«Όχι, τελειώσαμε με τις εξηγήσεις και επιστρέψαμε στο γραφείο».
«Ω».
«Ωραία, μιας και γυρίσαμε στην ώρα μας, να τσιμπήσουμε κατιτί», πρόσθεσε και κατευθύνθηκε ανέμελα προς το ντουλάπι της κουζίνας.
Μετάφραση : Βαρβάρα Χατζησάββα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου