Follow me

Aama, Life Lessons of a Himalayan Woman

Αρχές 2003 όταν επισκέφτηκα για πρώτη φορά το Νεπάλ, αγόρασα το βιβλίο Nepali Aama – Life Lessons of a Himalayan Woman του Broughton Coburn. Έγινε ένα από τα αγαπημένα μου. Η μετάφραση του παραμένει ακόμη στο συρτάρι μου, προφανώς γιατί δεν βρήκα ακόμη τον εκδότη που έχει τα ίδια γούστα μαζί μου… 
Η Ωκεανίδα δεν το ήθελε ... αχ κύριε Λάμπρο !

«Σίγουρα θα ενταχθεί στα αγαπημένα κλασσικά βιβλία ανθρωπολογίας»
― Mountain Research & Development


“Μην κάθεσαι στο κατώφλι του σπιτιού, ειδικά το απόγευμα, τότε που πάει να δύσει ο ήλιος. Αυτή την ώρα επισκέπτονται οι θεοί το σπίτι και θέλουν ελεύθερο πέρασμα για να μπουν και να βγουν, οπότε πρέπει να τους κάνεις χώρο. Είναι μεγάλο λάθος να κλείνεις το κατώφλι του σπιτιού την αυγή και το σούρουπο.”
“Οι άνθρωποι είναι σαν τα δέντρα: φυτρώνουν, φτάνουν στη μέγιστη ανάπτυξη, δίνουν καρπούς και μετά παύουν να αναπτύσσονται. Τα φύλλα τους πέφτουν και πεθαίνουν. Αλλά φυτρώνουν νέα στη θέση τους.”
“Μετά από μαζικά προσκυνήματα σ’ έναν ιερό τόπο, πάντα βρέχει καταρρακτωδώς για μερικές μέρες. Είναι ο Μπαγκβάν που ξεπλένει τις ακαθαρσίες που άφησαν στο πέρασμα τους οι προσκυνητές.”
… “Για σκασμένα χείλη, τρίψε λίγο πρόβειο βούτυρο στον αφαλό σου. Το κρέας του [βάτραχου] μπάκακα τηγανισμένο σε πρόβειο βούτυρο κάνει καλό στις αμυγδαλές.
Αν σε τσιμπήσει φίδι, μπορείς να αφαιρέσεις το δηλητήριο με ένα κέρατο τράγου. Κόψε την άκρη του κέρατου και τοποθέτησε το μεγάλο άνοιγμα επάνω στο τσίμπημα, από την τρύπα στην μύτη του κέρατου ρούφα δυνατά το δηλητήριο. Κλείσε την τρύπα με λίγο ρετσίνι, αν το αφήσεις όλη μέρα θα τραβήξει όλο το βρώμικο αίμα και το πύο.
Το κέρατο ρινόκερου είναι το καλύτερο φάρμακο για τα έλκη και τους στομαχόπονους. Κυριακή ή Τρίτη, άλεσε ένα μικρό κομμάτι και ρίξτο στη φωτιά, εισέπνευσε τον καπνό, όπως κάνεις με τις αρωματικές σκόνες. Είχα ένα κάποτε και έδωσα λίγο σε συγγενείς και συγχωριανούς. Όλοι ήρθαν και ζήτησαν και άλλο.”

aama1
aama3
 
“Πώς να επαναφέρεις στη ζωή ένα άρρωστο κοτόπουλο αποκαταθιστώντας τη χαμένη ανάσα του από την πίσω πλευρά.”

“Όταν πεινούσα γιατί δεν είχα φαγητό για μια δυο μέρες, δεν πήγαινα να ζητήσω. Όταν όμως ξέμενα από τσιγάρα και ήμουν μαζί με άλλους που κάπνιζαν, ήταν μαρτύριο να αντισταθώ, και έτσι ζητούσα κανένα τσιγάρο. Ολόκληρη η χούφτα μου είχε κιτρινίσει από τον καπνό που ρουφούσα. Αλλά λένε ότι αυτά τα καινούρια τα τσιγάρα που έχουν ένα φίλτρο με βαμβάκι στην άκρη, κάνουν καλό όταν έχεις συνάχι.
Ξέρεις γιατί τα αγγούρια κάνουν καλό σε όσους καπνίζουν; Βοηθούν τα πνευμόνια να καθαρίσουν από τη βρωμιά που συγκεντρώνουν. Μια φορά, πέθανε ένας άντρας που κάπνιζε πολύ, και τον έκαψαν κανονικά. Όταν οι συγγενείς του μάζευαν τις στάχτες του, βρήκαν ένα μεγάλο, σκληρό, μαύρο σβώλο, σαν κάρβουνο, στο σημείο που ήταν τα πνευμόνια του. Η φωτιά δεν το έκαιγε, οι πέτρες δεν το έσπαζαν και δεν κοβόταν με τίποτα, έτσι ένας από τους συγγενείς το πήρε και το έκανε μαχαίρι. Το χρησιμοποιούσε για να κόβει κυρίως σκληρά πράγματα και η λεπίδα ήταν πάντα δυνατή και κοφτερή, δεν χαλούσε ποτέ. Μια μέρα, η κόρη του ζήτησε το μαχαίρι για να κόψει ένα αγγούρι που μόλις είχε μαζέψει από τον κήπο. Όλοι είπαν «αυτό το μαχαίρι δεν κάνει για το αγγούρι», αλλά αυτή το πήρε ότι και να της λέγανε. Όταν έκοψε το αγγούρι, το μαχαίρι άρχισε να διαλύεται! Επομένως, αν καπνίζεις τσιγάρα, να τρως αγγούρια για να διαλύεται ο σκληρός μαύρος σβώλος που σχηματίζεται μέσα στα πνευμόνια σου.
Δοκίμασα λίγη από τη μαριχουάνα που καπνίζουν οι Βραχμάνοι. Το κεφάλι μου έκανε πατατατατατατ και νόμιζα πως ήμουν πάνω σε κούνια. Χειρότερο ναρκωτικό από τον τζόγο όμως δεν υπάρχει. Ο αδερφός μου έχασε πάνω από 25 εκατομμύρια ρούπιες στον τζόγο. Δεν είναι πια ο άνθρωπος που ήξερα.”
“Οι νύχτες μεγαλώνουν και έχει περισσότερο κρύο. Δεν με πιάνει ύπνος μέχρι να βγουν τα τρία άστρα στη ζώνη του Ωρίωνα. Συνήθως ξυπνάω όταν χάνονται πάλι. Μερικές φορές λέμε ότι τα αστέρια γεννιούνται στη διάρκεια των ετήσιων εξορκισμών για την ψώρα. Πετάμε κάρβουνα μες στο σκοτάδι και κάποια από αυτά κολλάνε στον ουρανό και γίνονται αστέρια. Υπάρχουν και χωριά πέρα από τον ουρανό, ξέρεις.”
“Είναι ένα μικρό ζουζούνι με πολύ μικρό κεφάλι που μερικές φορές το βρίσκεις στο χώμα, είναι καλό φάρμακο για τους πονόδοντους. Πιάσε ένα και τύλιξε το σ’ ένα κομμάτι ύφασμα και μετά δέσ’ το με λίγο σπάγκο. Κρέμασε το από το αυτί σου, όχι από την πλευρά που έχεις πονόδοντο, από την άλλη. Αυτό πρέπει να το κάνεις μόνο Δευτέρα ή Τρίτη. Αν δεν μπορείς να βρεις τέτοιο μικρό κόκκινο ζουζούνι, τότε μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα ειδικό καλώδιο – λέγεται καλώδιο τηλεφώνου – για να κάνεις μια θηλιά και να την φορέσεις με τον ίδιο τρόπο.”
“Όλα αυτά εξηγούνται γιατί ζούμε στην Kali Yuga, την Εποχή του Σιδήρου. Τώρα οι άνθρωποι καταναλώνουν περισσότερο κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα και έτσι όπως πάει στο τέλος θα αρχίσουν να τρώνε ο ένας τον άλλον. Και όταν τους φάνε όλους και δεν θα υπάρχουν άλλο άνθρωποι, τότε θα αρχίσει πάλι η Satya Yuga, η Εποχή της Αλήθειας.”
“Αλήθεια, ό,τι κάψει ο κεραυνός, γίνεται καλό φάρμακο. Αν το φας, καθαρίζει ο δρόμος για το μέρος όπου αναπαύονται οι θεοί καθαρίζει.”
aama4

“Ο μεγάλος θείος μου - πέθανε πριν χρόνια – είχε καταταγεί στον Νεπαλέζικο Στρατό, στο τάγμα του Ράνα. Ήταν shikari, οδηγός κυνηγός για τον στρατηγό Ράνα και είχε μεγάλη φήμη στο Στρατό και τους ανθρώπους που ζούσαν κοντά στην ζούγκλα, γιατί ήταν καλός στην σκοποβολή. Μια μέρα, μια τίγρη βγήκε μέσα από τα χόρτα, από το πουθενά, τελείως αθόρυβα, και έκανε να ορμήσει στον στρατηγό Ράνα. Πριν προλάβει να επιτεθεί, ο θείος μου την σκότωσε. Δεν ήταν ιδιαίτερα καλός στα στρατιωτικά ζητήματα, τον αντάμειψαν όμως για τη γενναιότητα του, ο στρατηγός τον έκανε αμέσως Λοχαγό, του έκανε αύξηση στο μισθό και χάρισε σ’ αυτόν και την οικογένεια του – τη μεγάλη μου θεία και τα δεύτερα ανίψια μου – ένα μεγάλο σπίτι με κτήμα στην Κατμαντού. Έλεγαν ότι μοιάζει με μικρό παλάτι, ενώ οι ιστορίες για τις ικανότητες και την γενναιότητα του Λοχαγού αυξάνονταν, για να ταιριάζουν με το μέγεθος του παλατιού, φυσικά.
Είχε και άλλα τυχερά. Μια μέρα ανακάλυψε ένα μικρό υφασμάτινο πουγκί που εμφανίστηκε μυστηριωδώς στο πάτωμα ενός δωματίου στο παλάτι. Το είδε στη βάση της σκάλας που οδηγούσε στον δεύτερο όροφο και όταν το άνοιξε βρήκε μέσα 1.000 ρουπίες – πολλά χρήματα για τότε. Την άλλη μέρα, βρύκε ακόμη ένα πουγκί με 1.000 ρουπίες στη βάση της σκάλας. Αυτό γινόταν συνέχεια κάθε μέρα για δύο μήνες.
Ο θείος μου άρχισε να αναρωτιέται για την ιστορία του παλατιού και όταν άρχισε να ρωτάει για να μάθει, του είπαν ότι στο μέρος που εμφανιζόταν το πουγκί με τα λεφτά, είχαν θάψει το σώμα μιας γυναίκας, στο πάτωμα του δωματίου. Στην Κατμαντού συνηθίζουν να κλειδώνουν τα κορίτσια σ’ ένα σκοτεινό δωμάτιο, όταν έχουν την πρώτη τους περίοδο, εμείς οι Γκούρουνγκ δεν το κάνουμε αυτό. Δεν επιτρέπεται να δουν φως για δύο βδομάδες. Εκείνο το κορίτσι πέθανε έτσι. Όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει μέσα στο σπίτι και τον θάβουν κάτω από το σπίτι, τότε μπορεί να δημιουργήσει δύο είδη πνεύματος ή kyaag όπως τα λένε – δύο διαφορετικά είδη φαντάσματος, ένα καλό ή ένα κακό.
Αυτό άρχισε να ανησυχεί τον θείο  μου. Κατάλαβε ότι τα χρήματα τα έφερνε το καλό πνεύμα, αλλά φοβήθηκε μήπως το κακό πνεύμα του προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερο πένθος. Και τα χρήματα συνέχισαν να έρχονται για ένα δυο χρόνια και μια φορά, αυτός και η γυναίκα του, είδαν το kyaag που τα έφερνε. Έπαιρνε διαφορετικές μορφές, άλλες φορές ήταν κινούμενο, άλλες ήταν ένα κουνέλι, άλλες πάλι ήταν σαν παιδί που μόλις κάνει τα πρώτα του βήματα.
Τα νέα πλούτη έβαλαν τους άλλους σε υποψίες, αυτό τον τρόμαξε ακόμη πιο πολύ, και έτσι αποφάσισε να σκοτώσει το kyaag, πριν αλλάξει η καλή του τύχη του. Δεν ήξερε όμως ότι αυτό το πνεύμα δεν μπορείς να το σκοτώσεις. Πήγε και ετοίμασε ένα μεγάλο κούκρι, δίκοπο μαχαίρι, σχεδιάζοντας με την γυναίκα του να σκοτώσουν το πνεύμα την επόμενη φορά που θα ερχόταν.
‘Αλλά είναι δύσκολο να το δεις τη νύχτα’, είπε. ‘Και δεν πλησιάζει τους ανθρώπους αν είναι δίπλα σε φως, γιατί ξέρει ότι θα το δουν’. Έτσι είπε στη θεία μου να περιμένει μέχρι το kyaag να μπει στο δωμάτιο. Μόλις αυτή θα άναβε τη λάμπα, αυτός θα το χτυπούσε με όλη τη δύναμη του κούκρι. Νύχτωσε τελικά και το πνεύμα πήρε τη μορφή μιας σκονισμένης μπάλας που κυλούσε. Η θεία μου άναψε τη λάμπα και ο θείος το χτύπησε. Το kyaag τίναξε μακριά το κούκρι και εξαφανίστηκε αμέσως.
Την επόμενη μέρα, πουθενά το πουγκί. Αντίθετα, ένας από τους έξι γιους του Λοχαγού πέθανε στον ύπνο του. Την άλλη μέρα, πάλι κανένα πουγκί και πέθανε και δεύτερος γιος και μετά την τρίτη μέρα πέθανε και ο τρίτος.
Ο Λοχαγός πήγε να συμβουλευτεί έναν gubaju, έναν Ταντρικό ιερέα, οι μόνοι που μπορούν να ελέγξουν τέτοιου είδους πνεύματα. Ο gubaju συμβούλευψε τον Λοχαγό να απομακρύνει τους υπόλοιπους γιους του από το σπίτι και να τους πουλήσει σ’ έναν θεραπευτή, κάποιον φτωχό χωρίς καμία περιουσία. Το έκανε και οι υπόλοιποι γιοι γλίτωσαν.
Έσωσε πολύ από τον πλούτο που του χάρισε το kyaag και πάχυνε πάρα πολύ. Θυμάμαι που τον κουβαλούσαν κάθε φορά που ερχόταν στο χωριό να μας επισκεφτεί. Τεράστιο φορτίο.”

aama2

“Οι θεοί τα έχουν γραμμένα όλα από πριν, όλα όσα συμβαίνουν. Όταν πεθάνω, δεν θα σου το πω.”
 
B.Coburn
Ο Broughton Coburn έζησε 15 χρόνια στο Νεπάλ ως εθελοντής των Peace Corps. Έζησε με την Άαμα για δύο χρόνια, αρχικά ως φιλοξενούμενος και στη συνέχεια ως μέλος της οικογένειας. Αποθανάτισε το πνεύμα της Άαμα και της φυλής Γκούρουνγκ σε πολλές φωτογραφίες. Το καλοκαίρι του 1988 ο συγγραφέας και συνοδός του Didi Thunder πήραν μαζί τους την Άαμα και ταξίδεψαν σε όλες τις ΗΠΑ. Άλλα βιβλία του είναι : Odyssey, Aama in America, In Search of the Sacred.

Μετάφραση : Βαρβάρα Χατζησάββα

Δεν υπάρχουν σχόλια: